Samspil tökuorða og innlendra orða í Þriðju málfræðiritgerðinni

  • Matteo Tarsi Háskóli Íslands
forsaga hreintungustefnunnar, forníslenska, málfræðiorðaforði, nýyrði, orðmyndun, tökuorð

Útdráttur

The article is concerned with the coexistence and interplay of loanwords and native words (synonymic word pairs) in the Third Grammatical Treatise. The discussion
offered in the present article is part of a larger research project on loanwords and native synonyms in Icelandic in the period from the twelfth century to around
1550. The focus of this article is on how loanword/native word pairs appear in the Third Grammatical Treatise and thus on the dynamics at the core of the alternation
between loanwords and native words in this work. In addition, the research seeks to establish a relative chonology for the constituents of each word pair. Finally, the
dynamics between loanwords and native words in the lexicon are illustrated in a set of generalizations.

##submission.authorBiography##

##submission.authorWithAffiliation##

Doktorsnemi

Heimildir

AeW = de Vries, Jan. 2000. Altnordisches etymologisches Wörterbuch. 4. útg. Leiden: Brill.

Ari Páll Kristinsson. 2004. Offisiell normering av importord i islandsk. Í: Sandøy, Helge og Jan-Ola Östman (ritstj.), ”Det främmande” i nordisk språkpolitikk , bls. 30–70. Oslo: Novus.

Ari Páll Kristinsson og Amanda Hilmarsson-Dunn. 2015. Implications of language contact: Evaluating the appropriateness of borrowings in written Icelandic. Í: Hilpert, Martin o.fl. (ritstj.), New Trends in Nordic and General Linguistics , bls. 55‒67. Linguae & litterae 42. Berlin: de Gruyter.

Ásta Svavarsdóttir. 2003. Tilpasning af importord i islandsk. Í: Sandøy, Helge (ritstj.), Med ’bil’ i Norden i 100 år, bls. 75–81. Oslo: Novus.

Ásta Svavarsdóttir og Veturliði Óskarsson. 2009. Annarleg sprek á ókunnugri strönd: Tökuorð í íslensku fyrr og nú. Orð og tunga 11:17–44.

Betz, Werner. 1959. Lehnwörter und Lehnprägungen im Vor- und Frühdeutschen. Í: Maurer, Friedrich og Friedrich Stroh (ritstj.), Deutsche Wortgeschichte I, bls. 127–147. Berlin / New York: de Gruyter.

Björn M. Ólsen (ritstj.). 1884. Den tredje og fjærde grammatiske afhandling i Snorres Edda. STUANGL XII. Kaupmannahöfn: Fr.G. Knudtzon.

Borgnet, C.A. (ritstj.). 1895. Alberti Magni Opera Omnia /34, Compendium theologicæ veritatis in septem libros digestum. París.

Durkin, Philip. 2009. The Oxford Guide to Etymology. Oxford: Oxford University Press.

Eiríkur Jónsson and Finnur Jónsson (ritstj.). 1892–1896. Hauksbók: udgiven efter de Arnamagnæanske håndskrifter no. 371, 544 og 675, 4 ̊ samt forskellige papirshåndskrifter af Det Kongelige Nordiske Oldskrift-Selskab. Kaupmannahöfn: Thieles Bogtrykkeri.

Eriksen, Stefka (ritstj.), Intellectual Culture in Medieval Scandinavia, c. 1100–1350, bls. 35–73. Turnhout: Brepols.

EWNed. = Philippa, Marlies et al. (eds.). 2004–2009. Etymologisch woordenboek van het Nederlands. Amsterdam: Amsterdam University Press.

Finnur Jónsson (ritstj.). 1925. Alexanders saga. Kaupmannahöfn: Gyldendal.

Finnur Jónsson (ritstj.). 1927. Óláfr Þórðarson málhljóða- og málskrúðsrit. Det Kgl. Danske Videnskabernes Selskab Historisk-filologiske Meddelelser XIII, 2. Kaupmannahöfn: Bianco Luno.

Finnur Jónsson (ritstj.). 1931. Edda Snorra Sturlusonar. Kaupmannahöfn: Gyldendal.

Frans, Victor. 2019. Sub regulis Donati. Pseudo-Remigius Ars Brugensis och Den tredje grammatiska avhandlingen. MA-ritgerð við Oslóarháskóla.

Gamillscheg, Ernst. 1934. Romania Germanica I. Berlín/Leipzig: de Gruyter.

GeW = Frisk, Hjalmar. 1973. Griechisches etymologisches Wörterbuch. Heidelberg: Winter.

Guðrún Kvaran. 2003. Typer af nye ord i islandsk. Í: Sandøy, Helge (ritstj.), Med ’bil’ i Norden i 100 år , bls. 33–41. Oslo: Novus.

Guðrún Kvaran. 2005. Orð . Íslensk tunga II. Reykjavík: Almenna bókafélagið.

Gunnar Harðarson. 2016. Old Norse Intellectual Culture: Appropriation and Innovation. Í: Stefka G. Eriksen (ritstj.), Intellectual Culture in Medieval Scandinavia , c. 1100–1350, bls. 35–73. Turnhout: Brepols.

Gusmani, Roberto. 1981. Saggi sull’interferenza linguistica I. Firenze: Le Lettere.

Halldór Halldórsson. 1964. Nýgervingar í fornmáli. Í: Halldór Halldórsson (ritstj.), Þættir um íslenzkt mál , bls. 110–133. Reykjavík: Almenna bókafélagið.

Hreinn Benediktsson (ritstj.). 1972. The First Grammatical Treatise. University of Iceland Publications in Linguistics 1. Reykjavík: Institute of Nordic Linguistics.

IdgeW = Pokorny, Julius. 1959–1969. Indogermanisches etymologisches Wörterbuch. Bern: Francke.

IeW = Alexander Jóhannesson. 1956. Isländisches etymologisches Wörterbuch. Bern: Francke.

ÍOb = Ásgeir Blöndal Magnússon. 1989. Íslensk orðsifjabók . Reykjavík: Orðabók Háskólans.

Jarvad, Pia. 2007. Tilpasning af engelske ord i bøjning og udtale i de nordiske sprog. Í: Jarvad, Pia og Helge Sandøy (ritstj.), Stuntman og andre importord i norden , bls. 9–26. Oslo: Novus.

Jón Axel Harðarson. 2016. Donat und Priscian in Island. Í: Molinari, Alessandra og Michael Dallapiazza (ritstj.), Mittelalterphilologien heute I, bls. 63–77. Würzburg: Königshausen & Neumann.

Kjartan G. Ottósson. 1990. Íslensk málhreinsun. Sögulegt yfirlit. Rit Íslenskrar málnefndar 6. Reykjavík: Íslensk málnefnd.

de Leeuw van Weenen, Andrea (ritstj.). 1993. The Icelandic Homily Book: perg. 15 4to in the Royal Library. Stockholm. Reykjavík: Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi.

LeW = Walde, Alois. 1956–1972. Lateinisches etymologisches Wörterbuch. Edited by J.B. Hoffmann. Heidelberg: Winter.

Lex.Lat.GT = Schad, Samantha. 2007. A Lexicon of Latin Grammatical Terminology . Studia Erudita 6. Pisa/Roma: Fabrizio Serra Editore.

LIV2 = Rix, Helmut et al. (ritstj.). 2001. Lexikon der indogermanischen Verben . 2. útg. Wiesbaden: Reichert Verlag.

LP = Sveinbjörn Egilsson. 1931. Lexicon Poeticum antiqvæ lingvæ septentrionalis . 2. útg. Finnur Jónsson gaf út. Kaupmannahöfn: S. L. Møller.

Magnús Snædal. 1993. Yfirlit yfir forníslenskar málfræðiritgerðir. Íslenskt mál og almenn málvísindi 15:207–220.

Males, Mikael. 2018. Pseudo-Remigius and the Old Icelandic Barbarismus: A Pilot Study. Í: Edzard, Lutz, Jens Wilhelm Borgland og Ute Hüsken (ritstj.), Reading Slowly. A Festschrift for Jens E. Baarvig , bls. 321–331. Wiesbaden: Harrassowitz Verlag.

ONP = Ordbog over det norrøne prosasprog . http://onp.ku.dk. Kaupmannahöfn: Københavns Universitet.

Raschellà, Fabrizio D. 2004. Tradizione locale e modelli stranieri nella terminologia grammaticale islandese medievale. Í: Dolcetti Corazza, Vittoria og Renato Gendre (ritstj.), I Germani e gli altri II parte , bls. 3–37. Alessandria: Edizioni dell’Orso.

RitOH = Ritmálssafn Orðabókar Háskólans. Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum. http://ritmalssafn.arnastofnun.is (mars 2020).

Scherabon Firchow, Evelyn og Karen Grimstad (ritstj.). 1989. Elucidarius in Old Norse translation. Reykjavík: Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi.

Schiller, Karl and August Lübben. 1875–1881. Mittelniederdeutsches Wörterbuch. Bremen: Kühtmann.

Tarsi, Matteo. Væntanl. Loanwords and native words in Old and Middle Icelandic (12th c.–1550). Doktorsritgerð.

Tinna Frímann Jökulsdóttir o.fl. 2019. Um nýyrði sem tengjast tölvum og tækni. Orð og tunga 21:101–128.

Unger, Carl Rikard (ritstj.). 1877. Heilagra manna søgur. Christiania: Bentzen.

Veturliði Óskarsson. 2002. Niederdeutsche Lehnwörter im Isländischen. Greifswalder Universitätsreden 104:7–27.

Veturliði Óskarsson. 2003. Middelnedertyske låneord i islandsk diplomsprog frem til år 1500. Bibliotheca Arnamagnæana XLIII. Kaupmannahöfn: C.A. Reitzel.

Veturliði Óskarsson. 2015. Loanwords with the prefix be- in Modern Icelandic: An example of halted borrowing. Orð og tunga 17:1–26.

Vilhjálmur Finsen (ritstj.). 1879. Grágás efter det Arnamagnæanske Haandskrift nr. 334 fol., Staðarhólsbók. Kaupmannahöfn: Gyldendal.

VWgsV = Seebold, Elmar. 1970. Vergleichendes und etymologisches Wörterbuch der germanischen starken Verben. The Hague / Paris: Mouton.

Wills, Tarrin. 2001. The Foundation of Grammar: An edition of the first section of Óláfr Þórðarson’s grammatical treatise. Doktorsritgerð. Sidney.

Útgáfudagur
2020-06-30
Tegund
Ritrýndar greinar